10 آجیل ناشناخته که دنیای شما را متحول می‌کند

یوسف صادقی

آخرین بروز رسانی: 19 خرداد 1405

بدون دیدگاه

3 دقیقه زمان مطالعه

فهرست مطالب

1 1.مغز نان
2 2.دانه قهوه سوخاری
3 3.مغز آجیل کولا
4 4.مغز درخت پاندانوس
5 4.مغز سویا برشته
6 5.دانه آجیل موآی
7 6.آجیل توکته
8 7.آجیل درخت معمای میمون
9 8.فندق شمعی یا آجیل چراغ
10 9.آجیل دیکا
11 10.آجیل ژینکو
12 فهرست اسامی آجیل‌های کمیاب جهان

شاید برایتان جالب باشد که بدانید فراتر از مغزهایی مثل گردو و فندق، دنیایی از آجیل های خاص عجیب و نادر وجود دارد که حتی تصور شکل و طعمشان هم سخت است. از مغز نان که از درخت نان استوایی می‌آید و طعمی شبیه سیب‌زمینی شیرین دارد تا دانه قهوه سوخاری که در واقع نوعی آجیل وحشی از آفریقاست و انرژی‌ زا می‌باشد. همچنین مغز آجیل کولا که نیاکان ما نوشابه کولا را از آن استخراج می‌کردند و مغز درخت پاندانوس که بومیان استرالیا آن را مانند آجیل بوداده می‌خورند. اگر این مغزهای عجیب برایتان سخت‌یاب است و می‌خواهید یک تجربه خوشمزه و در دسترس داشته باشید، پیشنهاد می‌کنم حتماً خرید آجیل سه مغز (ترکیبی از بادام، پسته و فندق یا گردو) را امتحان کنید که هم مقوی است و هم طعمی آشنا و دلچسب دارد. جالب است بدانید که برخی از همین ۲۰ آجیل کمیاب مانند مغز سویا برشته یا دانه آجیل موآی از نظر پروتئین و چربی‌های سالم حتی از آجیل سه مغز معروف نیز فراتر هستند و در برخی فرهنگ‌ها به عنوان خوراک اصلی روزانه مصرف می‌شوند.
آجیل‌ها مانند گنجینه‌های کوچک طبیعت هستند؛ درون پوسته‌ای سخت، ارزشمندترین مواد مغذی پنهان شده است
مطالعه بیشتر: انواع آجیل و فواید آنها
1.مغز نان
مغز نان (Bread Nut) که با نامهای “آجیل نان” یا “رامون” نیز شناخته می‌شود، میوه درختی باستانی از خانواده توت‌هاست که بومی جنگل‌های آمریکای مرکزی و جنوبی می‌باشد. این مغز خوراکی کمیاب که قدمت مصرف آن به تمدن مایاها می‌رسد، ظاهری شبیه به گردوی کوچک دارد اما طعمی منحصربه‌فرد و شیرین مانند ترکیبی از سیب‌زمینی شیرین و فندق بوداده دارد. نکته شگفت‌انگیز درباره مغز نان این است که بر خلاف بسیاری از آجیل‌ها که منبع چربی هستند، این مغز عمدتاً از کربوهیدرات پیچیده (نشاسته) تشکیل شده و می‌توان آن را به صورت خام، بوداده یا حتی آرد کرده و مانند خمیر نان استفاده کرد. اگرچه یافتن مغز نان در بازارهای معمولی بسیار دشوار است، اما اگر به دنبال یک میان‌وعده مقوی و در دسترس هستید، پیشنهاد می‌ کنم حتماً خرید اینترنتی بادام را تجربه کنید؛ زیرا بادام علاوه بر خواص بی‌نظیرش، به راحتی قابل تهیه است و در بسیاری از رژیم‌های غذایی مدرن جایگاه ویژه‌ ای دارد. جالب است بدانید که ارزش غذایی مغز نان از نظر کلسیم، پتاسیم و فولات حتی از بادام و گردو نیز فراتر است و همین ویژگی باعث شده که امروزه دوباره مورد توجه محققان تغذیه قرار گیرد.

2.دانه قهوه سوخاری
دانه قهوه سوخاری که در واقع مغز خوراکی درختچه وحشی قهوه از تیره روبیاسه است، یکی از عجیب‌ترین و کمیاب‌ترین آجیل‌های جهان به شمار می‌رود. برخلاف تصور عموم، این مغز با دانه قهوه معمولی که برای تهیه نوشیدنی استفاده می‌شود تفاوت دارد؛ دانه قهوه سوخاری میوه‌ای گوشتی و شیرین دارد که پس از برشته شدن، طعمی شگفت‌انگیز بین قهوه، کاکائو و فندق پیدا می‌کند. بومیان آفریقایی این مغز را روی حرارت آتش بو داده و به عنوان یک میان‌وعده انرژی‌زا مصرف می‌کنند که کافئین طبیعی آن بدون نیاز به دم کردن، هوشیاری و تمرکز را افزایش می‌دهد. اگرچه این مغز عجیب در بازارهای بین‌المللی کمیاب است، اما اگر بخواهیم یک مقایسه اقتصادی انجام دهیم، باید گفت که قیمت بادام درختی در ایران به مراتب مقرون‌به‌صرفه‌تر و مناسب‌تر از این آجیل‌های نادر وارداتی است. نکته جالب دیگر اینکه بر خلاف بادام درختی که چربی تک‌ غیر اشباع بالایی دارد، دانه قهوه سوخاری عمدتاً حاوی کربوهیدرات و کافئین طبیعی است و به همین دلیل بیشتر به عنوان یک محرک انرژی‌زا شناخته می‌شود تا یک منبع چربی مفید. اگر روزی فرصت سفر به جنگل‌های اتیوپی یا کنیا را داشتید، حتماً این مغز شگفت‌ انگیز را امتحان کنید؛ اما تا آن زمان، بادام درختی گزینه‌ای در دسترس، مقوی و مقرون‌به‌صرفه برای سلامتی شماست.
3.مغز آجیل کولا
مغز آجیل کولا که درخت آن بومی جنگل‌های بارانی آفریقای غربی است، یکی از شگفت‌انگیزترین و تاریخی‌ ترین مغزهای خوراکی جهان به شمار می‌رود. شاید برایتان جالب باشد که بدانید نوشابه محبوب کولا در اصل از عصاره همین مغز عجیب ساخته می‌شد؛ چرا که آجیل کولا به طور طبیعی حاوی کافئین بالا و طعمی تلخ و گس است که خاصیت محرک و نیروبخش دارد. مردم محلی در مراسم مذهبی و اجتماعی خود، این مغز را می‌جوند تا خستگی را برطرف کرده و گرسنگی را فراموش کنند. نکته جالب توجه اینکه اگر بخواهیم یک مقایسه اقتصادی بین آجیل کولا و آجیل‌های رایج در ایران انجام دهیم، باید گفت که قیمت پسته امروز در بازارهای داخلی در مقایسه با این آجیل نادر و وارداتی بسیار مناسب‌تر است و پسته ایرانی علاوه بر قیمت مقرون‌به‌صرفه، خواص بی‌نظیری برای سلامت قلب و مغز دارد. جالب است بدانید که آجیل کولا برخلاف پسته که چربی مفید و پروتئین بالایی دارد، بیشتر به دلیل داشتن مواد محرک (کافئین و تئوبرومین) شناخته می‌شود و مصرف بیش از اندازه آن می‌تواند باعث بی‌خوابی و تپش قلب شود. اگر روزی به کشورهایی مانند غنا یا ساحل عاج سفر کردید، حتماً این مغز تاریخی را امتحان کنید؛ اما برای یک میان‌وعده روزانه و مقوی، پسته ایرانی انتخابی هوشمندانه‌تر و در دسترس‌ تر است.

4.مغز درخت پاندانوس

مغز درخت پاندانوس که در پاپوآ گینه نو با نام “کاروکا” (Karuka) شناخته می‌شود، یکی از عجیب‌ترین و کمیاب‌ترین مغزهای خوراکی جهان است که شاید باور نکنید اصلاً وجود دارد！ این درخت همیشه‌سبز که ارتفاع آن به ۱ تا ۲۰ متر می‌رسد، میوه‌هایی شبیه آناناس و به رنگ نارنجی متمایل به قرمز تولید می‌کند و در دل هر میوه، چندین مغز روغنی و خوراکی پنهان شده که برای هزاران سال به عنوان یک ماده غذایی اصلی در جوامع بومی ارتفاعات گینه نو مورد استفاده بوده است. این مغزهای کوچک و خوشمزه را پس از برداشت، روی آتش بو داده یا در آب می‌جوشانند تا هسته روغنی و مغذی آن خارج شود و طعمی گرم و شبیه به ترکیبی از نارگیل و فندق دارد. ارزش غذایی این مغز حیرت‌انگیز است؛ هر ۱۰۰ گرم از مغز کاروکا حاوی ۳۷ گرم چربی مفید، ۱۲.۵ گرم پروتئین و حدود ۲۳ گرم فیبر رژیمی است که حتی از نظر پروتئین و روغن از نارگیل نیز فراتر می‌رود. اما برخلاف این مغز نادر و عجیب که فقط در مناطق مرتفع گینه نو یافت می‌شود و یافتن آن در بازارهای ایران تقریباً غیرممکن است، اگر امروز قصد خرید یک آجیل در دسترس، مقوی و باکیفیت را دارید، باید بگویم که قیمت پسته احمد آقایی امروز در مقایسه با این مغزهای کمیاب وارداتی بسیار مناسب‌تر است و شما می‌توانید با خیالی آسوده از طعم بی‌نظیر و خواص شگفت‌انگیز پسته احمد آقایی لذت ببرید. چه جالب که درخت پاندانوس برای باردهی به ۵ تا ۸ سال زمان نیاز دارد و تا ۶۰ سال محصول می‌دهد، درست مانند درختان پسته که سال‌ها باید صبوری کرد تا میوه شیرین و خندانشان را به بازار بیاورند؛ یکی گنجینه‌ای از دل جنگل‌های بارانی گینه نو و دیگری افتخار باغ‌های کویری ایران!

4.مغز سویا برشته

مغز سویا برشته یکی از مغزهای خوراکی کمتر شناخته شده اما بسیار مقوی است که در سال‌های اخیر جای خود را میان علاقه‌مندان به تغذیه سالم باز کرده است. برخلاف تصور عموم که سویا را بیشتر به عنوان یک حبوبات می‌شناسند، دانه سویا پس از برشته شدن تبدیل به یک آجیل خاص و خوشمزه می‌شود که بافتی ترد و طعمی شبیه به ترکیب بادام زمینی و گردو دارد. این مغز شگفت‌انگیز که بومی شرق آسیاست، حاوی حدود ۳۶ درصد پروتئین کامل است و به همین دلیل در میان گیاهخواران و ورزشکاران جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. روش تهیه آن به این صورت است که دانه‌های سویا را ابتدا چند ساعت در آب خیس می‌کنند تا نرم شوند، سپس با ادویه‌هایی مثل نمک، فلفل و پودر سیر مخلوط کرده و در فر یا تابه برشته می‌کنند تا طلایی و ترد شوند. نکته جالب اینکه مغز سویا برشته بر خلاف بسیاری از آجیل‌ها چربی بسیار پایینی دارد (حدود ۱۸ درصد) و به همین دلیل برای افرادی که رژیم کم‌چرب دارند، یک آجیل کمیاب و ایده‌آل محسوب می‌شود. همچنین این مغز منبع غنی از ایزوفلاون‌هاست که ترکیبات گیاهی مفیدی برای سلامت استخوان‌ها و کاهش علائم یائسگی هستند. اگر به دنبال یک میان‌وعده جدید، مقوی و در عین حال کم‌کالری هستید، حتماً مغز سویا برشته را امتحان کنید؛ این آجیل های خاص را می‌توانید به صورت بوداده شده از فروشگاه‌های مواد غذایی سالم تهیه کرده و به عنوان جایگزین چیپس و پفک مصرف کنید. ضمناً ترکیب مغز سویا برشته با کشمش و زرشک یک آجیل خاص و خوشمزه برای مهمانی‌های شما خواهد ساخت که هم مقوی است و هم ظاهری جذاب و رنگارنگ دارد.

5.دانه آجیل موآی

دانه آجیل مایا (Maya Nut) که با نام‌هایی چون “مغز نان”، “رامون” و “اوخوچه” نیز شناخته می‌شود، یکی از شگفت‌انگیزترین و باستانی‌ترین مغزهای خوراکی جهان است که قدمت مصرف آن به تمدن کلاسیک مایاها بازمی‌گردد . این دانه ارزشمند که در حقیقت یک مغز نیست بلکه نوعی میوه هسته‌دار (دراپ) محسوب می‌شود، از درخت همیشه‌ سبز Brosimum alicastrum از خانواده توت‌ ها در جنگل‌های بارانی آمریکای مرکزی، مکزیک و کارائیب برداشت می‌شود و بومیان منطقه از پوست، برگ و دانه آن برای مصارف مختلف استفاده می‌کرده‌اند . روش مصرف این آجیل خاص به این صورت است که دانه‌ها را برشته کرده و آسیاب می‌کنند تا پودری قهوه‌ای رنگ و خوش‌طعم با عطر و بویی شبیه ترکیب دارچین و موکا به دست آید که می‌توان آن را مانند قهوه دم کرده یا در شیرینی‌پزی به جای آرد گندم به کار برد . ارزش غذایی این دانه حیرت‌انگیز است؛ هر وعده ۳۳ گرمی پودر آجیل مایا حاوی ۷۲ کالری، ۵ گرم فیبر (۲۰ درصد نیاز روزانه)، ۲ گرم پروتئین، ۳۹۰ میلی‌گرم پتاسیم و مقادیر قابل توجهی کلسیم، آهن، روی، آنتی‌اکسیدان و ویتامین‌های A، B، C و E می‌باشد . نکته جالب توجه اینکه آجیل مایا کاملاً بدون کافئین، بدون گلوتن و عاری از آلرژن‌های رایج است و علیرغم نداشتن کافئین، مصرف کنندگان آن افزایش انرژی طبیعی را گزارش می‌دهند . در دوران قحطی در آمریکای مرکزی از این دانه ارزشمند به عنوان جایگزین ذرت استفاده می‌شده و در طب سنتی نیز برای افزایش شیر مادران باردار و شیرده به کار می‌رفته است . چه زیبا که میراث آشپزی مایاها پس از قرن‌ها هنوز هم برای جهان حرف‌های تازه‌ای برای گفتن دارد!

6.آجیل توکته

آجیل توکته که با نام گردوی آند (Andean walnut) نیز شناخته می‌شود، گونه‌ای بومی آمریکای جنوبی و درخت آن تا ارتفاع ۴۰ متر رشد می‌کند . این مغز خوراکی که امروزه در معرض خطر انقراض قرار دارد، دارای ۴۹ درصد چربی و ۱۷.۷ درصد پروتئین است . مغز توکته به دلیل سفتی بسیار زیادش در میان مردم محلی اکوادور ضرب‌المثلی دارد و افراد سرسخت و لجباز را “کله توکته” می‌نامند . این آجیل کمیاب عمدتاً در شهر ایبارا (اکوادور) یافت می‌شود و در تهیه شیرینی سنتی “نوگادا” کاربرد دارد.

7.آجیل درخت معمای میمون

آجیل درخت معمای میمون که نام علمی آن Araucaria araucana است، درختی همیشه‌سبز و خاردار از نواحی آند شیلی و آرژانتین می‌باشد . این درخت که به “کاج شیلی” نیز معروف است، میوه‌ هایی به شکل مخروط با قطر حدود ۲۰ سانتیمتر تولید می‌کند که هرکدام حاوی حدود ۳۰۰ دانه خوراکی می‌باشد . دانه‌های این درخت که “پینیون” (piñón) نام دارند، ظاهری شبیه به مغز کاج غول‌ پیکر داشته و از نظر طعم و بافت بسیار شبیه به شاه بلوط هستند . بومیان منطقه، به ویژه مردم ماپوچه، برای هزاران سال از این دانه‌ها به عنوان یک منبع غذایی اصلی استفاده می‌کرده‌اند و آن را در مراسم مذهبی و جشن‌های برداشت محصول به کار می‌برده‌اند . ترکیب مغذی این دانه‌ها شامل ۶۴ درصد نشاسته، ۲۵ درصد فیبر غذایی و تنها ۲ درصد روغن است که آن را به یک منبع کربوهیدرات سالم و کم‌چرب تبدیل می‌کند . روش مصرف سنتی آن به این صورت است که دانه‌ها را بوداده یا آب‌پز کرده و گاهی آسیاب می‌کنند تا آرد آن برای تهیه نان استفاده شود . جالب است بدانید که این درخت می‌تواند تا بیش از هزار سال عمر کرده و در تمام این مدت میوه دهد و امروزه به عنوان درخت ملی شیلی شناخته می‌شود.

8.فندق شمعی یا آجیل چراغ

فندق شمعی یا آجیل چراغ که نام علمی آن Aleurites moluccanus است، درختی گرمسیری از خانواده فرفیون می‌باشد که بومی جنوب شرقی آسیا و جزایر اقیانوس آرام است. این آجیل خاص به دلیل روغن بسیار بالای خود نام گرفته است؛ به طوری که مغز آن آنقدر چرب است که در گذشته بومیان هاوایی و مالزی آن را به سیخ می‌کشیدند و مانند شمع می‌سوزاندند تا روشنایی ایجاد کنند. باید توجه داشت که این مغز به صورت خام بسیار سمی است و مصرف حتی یک عدد از آن می‌تواند باعث مسمومیت شدید، درد شکم، استفراغ و در موارد نادری اختلال در ریتم قلب شود. با این حال، پس از بودادن یا برشته کردن کامل، سمیت آن از بین رفته و در آشپزی اندونزیایی و مالزیایی برای تهیه سس‌های غلیظ و خوشمزه مانند “رمپه” و کاری‌های سنتی استفاده می‌شود. در هاوایی، مغز بوداده شده این آجیل را با نمک کوبیده و “اینامونا” می‌نامند که ماده اصلی تهیه “پوکه” (سالاد ماهی خام هاوایی) است و درخت آن نیز به عنوان درخت نمادین ایالت هاوایی شناخته می‌شود.

9.آجیل دیکا

آجیل دیکا که با نام‌های انبه وحشی آفریقایی (bush mango) و اوگبونو (ogbono) نیز شناخته می‌شود، در واقع هسته داخلی میوه درخت Irvingia gabonensis است که بومی جنگل‌های بارانی غرب و مرکز آفریقا می‌باشد . این میوه که ظاهری شبیه انبه دارد، پالپی آبدار و شیرین داشته اما بخش اصلی مصرف آن، هسته سخت درون میوه است که پس از خشک شدن در آفتاب به عنوان یک “آجیل” روغنی و مغذی استفاده می‌شود . ارزش غذایی این مغز شگفت‌انگیز است؛ هر ۱۰۰ گرم از آجیل دیکا حاوی حدود ۶۵ تا ۶۹ گرم چربی، ۸.۵ تا ۹.۲ گرم پروتئین و ۱۳ تا ۱۵ گرم کربوهیدرات می‌باشد که چربی آن عمدتاً از اسید میریستیک و اسید لوریک تشکیل شده است . روش مصرف سنتی این آجیل در کشورهایی مانند نیجریه و گابن به صورت پودر کردن هسته‌های بوداده و استفاده از آن به عنوان غلیظ‌کننده در سوپ‌های محلی مانند “سوپ اوگبونو” است . همچنین هسته‌های آسیاب شده آن را حرارت می‌دهند تا خمیری به نام “نان دیکا” یا “شکلات گابونی” به دست آید که در آشپزی سنتی کاربرد دارد و روغن استخراج شده از آن نیز در پخت و پز و صنایع آرایشی استفاده می‌شود.

10.آجیل ژینکو

آجیل ژینکو که از دانه‌های درخت “فسیل زنده” ژینکو بیلوبا با قدمت ۲۷۰ میلیون سال به دست می‌آید، یک آجیل کمیاب و شگفت‌انگیز محسوب می‌شود که تنها در مناطق محدودی از چین، کره و ژاپن یافت می‌شود. این آجیل خاص ظاهری بیضی شکل به اندازه بادام داشته و پس از پختن، بافتی نرم و چسبناک با طعمی شیرین و کمی تلخ پیدا می‌کند که در آشپزی شرقی بسیار ارزشمند است. نکته عجیب درباره این آجیل کمیاب این است که میوه تازه آن بوی بسیار نامطبوعی شبیه کره گندیده دارد اما پس از حذف پوسته نرم و برشته کردن مغز، بوی آن کاملاً از بین می‌رود. در طب سنتی چین از این آجیل خاص برای بهبود حافظه، کاهش علائم آلزایمر و تقویت گردش خون مغزی استفاده می‌شود، هرچند مصرف بیش از حد آن (بیش از ۱۰ عدد در روز) به دلیل سمی بودن ممکن است خطرناک باشد. این آجیل کمیاب را معمولاً در سوپ‌های سنتی چینی، غذاهای بودایی و دسرهای ژاپنی به نام “گینان” استفاده می‌کنند و در مهمانی‌های عروسی چینی نیز به عنوان نماد شانس و برکت سرو می‌شود.